0 232 999 37 39

Besin Çeşitliliği Ne Demektir?

Besin çeşitliliği, her besin grubunda yer alan gıdalardan yeteri kadar tüketmek demektir. Besin çeşitliliği sağlıklı beslenmenin en temel taşını oluşturmaktadır. Çünkü sağlıklı beslenmenin tanımında her besin grubundan yeterli ve dengeli miktarda alınmalıdır ifadesi özellikle vurgulanmaktadır. Besin çeşitliliği en basit anlamda vücudun enerji, büyüme ve sağlıklı gelişmesi için gerekli besin öğelerini vücuda sağlamaktadır. Çeşitliliğin bir başka önemli kazancı ise tat, lezzet, koku, renk farkındalığı yaratıp öğünlerden en üst düzeyde zevk almamıza neden olmaktır. Böylelikle kendimizi tek tip beslenmenin verdiği monotonluk ve tek düzelikten de kurtarmış oluruz.
Ülkemizde besin üretimi ve beslenme durumu dikkate alınarak, günlük alınması gereken temel besinlerin gruplandırılmasının uygun olacağına karar verilmiş ve bu besin grupları için dört yapraklı yonca kullanılmıştır. Yonca, şansı ve mutluluğu simgelemektedir. Ayrıca yonca yaprakları kalp biçiminde gösterilmiştir. Bu durum kalp sağlığının önemini vurgulamakta ve sevgiyi anlatmaktadır. Yoncanın içinde yer alan besin grupları; Süt Grubu, Et, Yumurta, Kurubaklagil Grubu, Sebze Meyve Grubu, Ekmek ve Tahıl Grubudur. Bunlara ek olarak bir de Yağ ve Şeker grubu bulunmaktadır.

Besin gruplarına yakından bakacak olursak,

1.Süt grubu: Süt, yoğurt ve bunlardan elde edilen ayran, peynirler, çökelek gibi besinler bu gruba girmektedir. Bu gruptaki besinler protein, özellikle de kemik sağlığı ve gelişimi için elzem olan kalsiyumdan oldukça zengindir. Ayrıca fosfor, B2 (riboflavin), B12 vitaminleri için de önemli kaynaktırlar.

2.Et, Yumurta, Kurubaklagil Grubu: Bu grupta et, tavuk, balık, yumurta, kurufasulye nohut, mercimek gibi besinler bulunur. Ceviz, fındık, badem, fıstık gibi yağlı tohumlar da bu grupta yer alır. Yağlı tohumlar diğer besinlere göre fazla yağ içerdiklerinden tüketim miktarlarına dikkat etmek gerekir. Bu gruptaki besinler protein, demir, çinko, fosfor ve magnezyum minerallerinden ve B1 (tiamin), B12, B6, A vitaminlerinden zengindir. Ayrıca kurubaklagiller posa yönünden oldukça iyi bir kaynak olarak gösterilebilir.

3.Sebze Meyve Grubu: Bitkilerin her türlü yenebilen kısmı sebze ve meyve grubu altında toplanır. Bileşimlerinin önemli kısmı sudur. Bu nedenle günlük enerji, yağ ve protein gereksinmesine çok az katkıda bulunurlar. Bunun yanında mineraller ve vitaminler bakımından zengindirler. Folik asit, A vitaminin ön öğesi olan beta-karoten, E, C, B2 vitamini, kalsiyum, potasyum, demir, magnezyum, posa ve diğer antioksidan özelliğe sahip bileşiklerden zengindirler. Vücuda zararlı maddelerin vücuttan atılmasına yardımcı besinler sebzeler ve meyvelerdir.

4. Ekmek ve Tahıl grubu: Tahıllar Türk toplumunun temel besin grubudur. Buğday, pirinç, mısır, çavdar ve yulaf gibi tahıl taneleri ve bunlardan yapılan un, bulgur, yarma, gevrek ve benzeri ürünler bu grup içinde yer alır. Tahıl ve tahıl ürünleri vitaminler, mineraller,  özellikle de karbonhidrat (nişasta, lif) ve diğer besin öğelerini içermeleri nedeniyle sağlık açısından büyük önem taşımaktadır. Tahıllar, protein de içerir. Bu proteinin kalitesi düşük olmakla birlikte kurubaklagiller ya da et, süt, yumurta gibi besinlerle bir arada tüketildiklerinde protein kalitesi arttırılabilir. Tahıllar, ayrıca bir miktar yağ da içerirler. Tahıl tanelerinin yağı vitamin E’ den zengindir. Tahıllar B12 dışındaki B grubu vitaminlerinden zengin, özellikle B1 vitaminin (tiamin) en iyi kaynağıdır. Bu vitaminler tahıl tanelerinin çoğunlukla kabuk ve özünde bulunur.

5. Yağ ve Şeker Grubu: Bu grup besinlerimiz diğer gruplardaki besinlerden elde edilir.  Sıvı yağlar E vitamininden, tereyağı A vitamininden zengindir. Hiç yağ içermeyen bir beslenme planı yağda eriyen vitaminleri almamızı engeller. Şeker ise basit karbonhidratın bir kaynağıdır ve en sağlıklı olanı şeker ihtiyacımızı meyvelerdeki doğal şekerden karşılamaktır.

Örnek bir kahvaltı tabağı oluşturacak olursak; Süt grubundan peynirimiz, Et grubundan yumurtamız, Ekmek grubundan tam tahıllı ekmeğimiz, Sebze grubundan mevsim sebzelerimiz (yeşillikler, domates, salatalık gibi) Yağ grubunda da zeytinden aldığımız yağı düşünürsek bütün besin gruplarını içeren çeşitlilik arz eden bir tabak hazırlamış oluruz.

Vücudun gereksinimlerini karşılayan, tüm besin öğelerini içeren tek bir besinin olmadığı unutulmamalıdır. Sağlıklı bir hayat için tek yönlü beslenme yerine her zaman için çeşitlilikten yana olunmalı, öğünlerde her bir besin grubundan yiyecekler olmasına özen gösterilmelidir.